در حيوانات قابليّت كمالات نبوده ، و ايشان با وجود قابليّت خود را به درجهء بهيميّت رسانيدند ، و از جميع كمالات محروم گرديدند . پس چون خلقت انسانى را به اين سبب محتاج به امرى چند گردانيده‌اند ، از تحصيل معاش و معاشرات ، كه بالخاصيّه موجب دورى از جناب اقدس ايزدى ، و انهماك در شهوات و تعلّقات ، و غفلت از خيرات و سعادات مىگردد ، لهذا روزى پنج مرتبه اين خلق را بعد از توغّل در امور دنيويّه ، و تشبّث به علايق دنيّه امر به حضور مجلس قرب مالك الملوك نموده‌اند ، تا لذّت مواصلت بعد از فراق كه مورث مزيد اشتياق است دريابند ، و به سعادتهاى ابدى فايز گردند . و چون نماز معراج مؤمن است ، و نهايت قرب او در نماز به حصول مىپيوندد ، و بنابر مقدّماتى كه سبق ذكر يافت بعد از نهايت حرمان و دورى او را تكليف قرب مىنمايند ، و در عين غفلت او را آگاه مىسازند اوّل مرتبه اذان را براى تنبيه غفلت‌زدگان به وادى حيرت مقرّر ساخته‌اند ، كه اوّل در تكبير بزرگوارى خداوند را به ياد ايشان بياورند ، تا آنكه غير خدا از منظورات ايشان در نظر ايشان حقير شود . و چون در عين غفلتند ، چهار مرتبه بر ايشان مىخواندند كه شايد متنبّه شوند ، و بدانند كه چون خداوند ايشان در رتبهء جلال و عظمت از همه چيز عظيم‌تر است ، بلكه از آنان بزرگ‌تر است كه عقلها به كنه ذات مقدّس او توانند رسيد ، پس چنين بزرگوارى را اطاعت نمودن و عبادت كردن واجب و لازم است ، بعد از آن شهادت به وحدانيّت الهى را بر گوش ايشان مىخوانند ، تا بدانند كه به غير او خداوندى ندارند ، و يگانهء در جميع كمالات و صفات است ، پس چاره‌اى به‌جز توسّل به جانب اقدس او نيست ، و او را به يگانگى و اخلاص بايد پرستيد ، ديگر به گوش دل ايشان مىرسانند ، كه چنين خداوند عظيم به ايشان يگانه پيغمبرى فرزانه فرستاده ، پس بايد عبادت را به‌طورى كه پيغمبر آورده ، و به شرايطى كه او امر فرموده به‌جا آورند .